Wanneer zijn we gestopt met betalen voor het werk van een ander?

Een foto bestellen of toch maar even een screenshot maken?

En als er een watermerk overheen staat, haal je dat met AI toch gewoon weg?

Het klinkt misschien wat zwart-wit, maar het gebeurt. En steeds vaker vraag ik me af wanneer we het eigenlijk zo normaal zijn gaan vinden om het werk van een ander te gebruiken zonder ervoor te betalen.

Als fotograaf houdt me dat behoorlijk bezig. Niet alleen omdat het mijn werk raakt, maar ook omdat ik zie hoe snel de ontwikkelingen gaan.

Een watermerk verwijderen? Dat kan toch gewoon?

Onlangs las ik een artikel over een fotograaf van wie klanten met behulp van AI het watermerk van voorbeeldfoto's verwijderden. Ik schrok er niet eens zozeer van dat het kan, want inmiddels weet ik dat er ontzettend veel mogelijk is met AI. Maar vooral van het gemak waarmee dat blijkbaar gebeurt.

Ook kreeg ik afgelopen week een mail van mijn drukker. Zij zijn volop aan het onderzoeken hoe foto's beter beschermd kunnen worden tegen ongeoorloofd gebruik door AI. Er wordt zelfs gekeken naar mogelijkheden zoals het toevoegen van een ruislaag.

Tegelijkertijd geven ze aan dat geen enkele maatregel volledige bescherming biedt. AI blijkt watermerken namelijk verrassend effectief te kunnen verwijderen.

En dan denk ik: waar zijn we eigenlijk mee bezig?

Moet ik straks mijn foto's minder mooi maken, voorzien van extra beveiliging of de kwaliteit van mijn voorbeeldfoto's verlagen om te voorkomen dat iemand ze gratis gebruikt?

Iedereen kan fotograferen, toch?

We hebben allemaal een telefoon op zak waarmee we foto's kunnen maken. We fotograferen vakanties, verjaardagen, onze kinderen en eigenlijk alles wat we willen onthouden.

En dat is prachtig. Maar ik denk dat we daardoor ook een beetje uit het oog zijn verloren dat fotografie een vak is.

Het aantal mensen dat zich met fotografie bezighoudt, groeit. Een camera kopen, een website maken en jezelf fotograaf noemen is tegenwoordig relatief eenvoudig.

Maar dat maakt je nog niet automatisch een professioneel fotograaf.

Er zit kennis achter een foto. Je moet weten hoe je met licht omgaat, hoe je iemand op zijn gemak stelt, hoe je een compositie maakt en hoe je een foto nabewerkt.

Dat is niet simpelweg op een knop drukken.

En misschien is dat ook wel een deel van het probleem. Omdat fotografie voor iedereen zo toegankelijk is geworden, wordt het werk van een professionele fotograaf soms minder op waarde geschat.

AI is niet de schuldige

We kunnen de ontwikkeling ook niet meer tegenhouden. Maar het maakt bepaalde dingen wel ontzettend gemakkelijk.

Hoe vaak heb jij inmiddels meegedaan aan een AI-fototrend? Een jaren 80-foto van jezelf laten maken, jezelf tussen al je hobby's laten plaatsen of een bestaande foto compleet laten veranderen?

Waarschijnlijk heb je het zelf ook weleens geprobeerd. En dat is op zichzelf natuurlijk niet verkeerd. Ik vind het vooral interessant om eens stil te staan bij wat we daarmee eigenlijk normaal zijn gaan vinden.

Want AI maakt niet alleen nieuwe dingen mogelijk. Het maakt het ook heel eenvoudig om bestaand beeld aan te passen, te gebruiken of zelfs het werk van een fotograaf van een watermerk te ontdoen.

Doordat steeds meer mensen weten wat er mogelijk is, wordt de drempel om het te proberen steeds lager.

En daar zit voor mij precies het verschil. Meedoen aan een AI-trend is iets heel anders dan het werk van iemand anders gebruiken zonder toestemming.



Maar misschien maakt het wel duidelijk hoe gemakkelijk we tegenwoordig met beeld omgaan. We passen het aan, veranderen het en gebruiken het alsof het van ons is.

En ondertussen vergeten we soms dat er iemand achter die foto zit. Iemand die hem gemaakt heeft, er tijd in heeft gestoken en er zijn werk van heeft gemaakt.

Wat betekent dit voor mijn werk?

Bij mijn schoolfotografie zie ik het bestelpercentage dalen.

Betekent dat dat ouders minder te besteden hebben? Kan.

Dat ze foto's minder belangrijk vinden? Nee dat denk ik niet.

Of speelt het verwijderen van watermerken met AI inmiddels ook een rol?

Ik weet het niet. Ik kan het niet controleren en wil ook niet zomaar aannemen dat dit de oorzaak is.

Maar ik kan het niet helemaal uit mijn hoofd zetten.

Zou ik mijn foto's goedkoper moeten maken? Misschien helpt dat. Misschien ook helemaal niet. Want als iemand een screenshot maakt en met AI het watermerk verwijdert, is de prijs blijkbaar niet eens meer het probleem.

En daar zit voor mij het verschil tussen iets niet kopen en bewust het werk van iemand anders gebruiken zonder ervoor te betalen.

Wanneer zijn we dat normaal gaan vinden?

Ik word er niet boos van, maar ik vind het wel een zorgelijke ontwikkeling.

We kunnen de ontwikkelingen niet zomaar tegenhouden. Maar ik vind wel dat er meer duidelijkheid moet komen over wat wel en niet mag.

Een watermerk verwijderen om vervolgens een foto te gebruiken waarvoor je niet betaald hebt, is geen slimme truc.

Het is het werk van iemand anders gebruiken zonder toestemming.

En dat is niet oké.

(ik zou het zelfs gewoon weg diefstal kunnen noemen...)



Het geldt trouwens niet alleen voor fotografen. Ook illustratoren, ontwerpers en andere beeldmakers krijgen hiermee te maken.

We moeten niet vergeten dat er achter een afbeelding vaak iemand zit die er zijn werk van maakt. Iemand die daar tijd, kennis en energie in steekt en daar ook gewoon zijn inkomen mee verdient.

Wanneer zijn we eigenlijk gaan denken dat we niet hoeven te betalen voor het werk van een ander?

Ik ben benieuwd hoe jullie hierover denken.